Floortje Plessen

Ik kom uit een groot gezin met elf kinderen: zes jongens en vijf meiden. Binnen ons gezin ben ik het eerste kind dat op Nederlandse bodem is geboren. Na mij kwamen er nog drie meisjes.

Mijn ouders zijn Frederik Ferdinand Haagen en Eugenie Karundeng. Beiden zijn geboren en getogen in het voormalig Nederlands-Indië. Mijn vader was KNIL-militair en had een Hollandse vader. Ook mijn beide grootvaders, Leonardus Theodorus Haagen en Hendrik Karundeng, dienden als KNIL-militair.

Hoewel ik zelf in Nederland ben geboren, heeft voormalig Nederlands-Indië onbewust een enorme rol in mijn leven gespeeld. Mijn ouders konden nooit praten over hun nare oorlogsverleden. Ook mijn oudste broers en zus, die daar zijn geboren, zwegen wanneer ik vragen stelde. Toch leefde de oorlog onzichtbaar voort binnen ons gezin.

Als kind werd ik helaas meerdere malen misbruikt en in mijn slaap verkracht door een van mijn broers. Toen ik dit aan mijn moeder vertelde, kon zij mij niet helpen. Ze schold me uit voor hoer en smeet me als een vuilniszak het huis uit. Als kind begreep ik dat niet. Pas veel later, na het lezen van boeken over de Indische oorlogsgeschiedenis en na vele jaren therapie, begon ik het gedrag van mijn ouders beter te begrijpen.

Mijn moeder is tijdens de Japanse bezetting troostmeisje geweest voor een hooggeplaatste Japanner. Mijn oudste broer is verwekt door een Japanse kapitein. Dat zij destijds troostmeisje was, is uiteindelijk ook haar redding geweest. Mijn oudste broer was hierdoor haar lievelingskind. Dit is slechts één van de vele pijnlijke voorbeelden uit ons gezin.

Thuis maakte mijn moeder vaak ruzie. Ze schold mijn vader regelmatig uit. Wij kinderen verstonden meestal niet wat er werd gezegd, omdat onze ouders in de Indische taal met elkaar spraken. Die taal hebben wij nooit geleerd. Tegen ons gebruikte mijn moeder alleen losse Indische woorden en zinnen. Ze had losse handjes en ik was het zwarte schaap binnen het gezin. Mijn vader was daarentegen een heel lieve en beschermende man. Hij hield van al zijn kinderen en nam het voor ons op, maar thuis had hij helaas niets te zeggen.

Mijn traject in de hulpverlening begon destijds bij het INOG. Van daaruit werd ik doorverwezen naar Stichting Centrum ’45 in Oegstgeest. Jarenlang heb ik daar in verschillende therapiegroepen gezeten, samen met lotgenoten van de naoorlogse generatie. Dat was het begin van een lange zoektocht naar mijn eigen ‘ik’. Daarna volgden nog andere instellingen. Mijn laatste therapiegroep was bij het TRTC, onderdeel van GGZ Eindhoven.

In totaal heb ik vijftien jaar therapie gehad om te komen waar ik nu sta. Door die jaren van intensieve begeleiding begrijp ik inmiddels niet alleen het gedrag van mijn ouders, maar ook dat van mezelf. Ik zie nu waar hun trauma’s vandaan kwamen. Dat inzicht gaf mij uiteindelijk de kracht om mijn ouders te vergeven. Mijn oude boosheid heeft plaatsgemaakt voor diep respect en liefde. Mijn ouders konden of durfden nooit te praten. Zij hebben nooit de hulp gekregen die ik wél heb mogen ontvangen.

Ik zeg daarom altijd: “Mijn ouders hebben mij niet leren praten, maar leren zwijgen.” Het heeft mij zestig jaar gekost om te helen. Ik ben de enige in de familie die deze vicieuze cirkel heeft doorbroken. Juist daarom is herdenken voor mij een essentieel onderdeel van mijn leven geworden.

Bij herdenken vind ik het belangrijk dat de verhalen van onze voorouders herinnerd blijven. Maar daarnaast geloof ik ook dat de huidige generatie open moet durven zijn. We moeten zonder schaamte durven vertellen wat zich achter de voordeur afspeelde. Als we blijven zwijgen, geven we het trauma van onze ouders onbewust door aan onze eigen kinderen.

Door te praten doorbreek je het taboe. Er ontstaat begrip voor elkaars gedrag. Je herkent de pijn bij de ander en voelt je niet langer alleen. Praten en begrip tonen hebben we vaak niet van onze ouders geleerd. Juist door nu wél onze verhalen te delen, kan er een hechte verbinding ontstaan. Onze ouders leerden vroeger vooral te zwijgen en te gehoorzamen. Wij mogen dat nu anders doen.

Ik ben een kind van de naoorlogse generatie Indische Nederlanders. Ik ben het zevende kind uit ons gezin en de eerste die in 1958 in Nederland werd geboren. Naar de buitenwereld toe waren mijn ouders altijd vrolijk en blij, maar van binnen waren ze een wrak.

De pijn van mijn moeder heb ik mijn hele leven gevoeld. Onbewust droeg zij haar oorlogstrauma aan mij over. Dat zware gevoel kon ik vroeger nooit plaatsen. Ik vroeg me vaak af: Wie ben ik nou echt? Ben ik werkelijk zo slecht als mijn moeder zegt? Mijn oudere broers en zus zwegen als het graf. Ze vroegen me alleen: “Waarom graaf je toch in het verleden?” Ik voelde me niet gehoord en volledig in de steek gelaten door mijn familie.

Mijn nare ervaringen binnen het gezin werden voor mijn gevoel ontkend. Ik trok me terug in een eigen cocon. En als ik daaruit kwam, zette ik een masker op. Pas na jarenlange therapie kwam ik steeds dichter bij mijn ware ‘ik’. Tegelijkertijd leerde ik ook het gedrag van mijn moeder steeds beter begrijpen.

Het contact met mijn broers en zussen kostte mij uiteindelijk te veel negatieve energie. Daarom heb ik besloten alle contacten definitief te verbreken. Wij zijn als vreemden uit elkaar gegroeid. Door die moeilijke keuze heb ik eindelijk rust gevonden. Het is goed zo. De onzichtbare last van dit generatietrauma heb ik van me afgegooid.

15 aug. deel ik mijn verhaal niet alleen voor mezelf, maar ook voor iedereen die zich herkent in de gevolgen van oorlog, zwijgen en generatieoverdracht. Ik hoop dat mijn verhaal anderen de moed geeft om ook hun eigen geschiedenis bespreekbaar te maken. Want pas wanneer we durven vertellen, kan er begrip ontstaan. En juist in dat begrip ligt de kracht om te helen en om werkelijk met elkaar verbonden te zijn.

Ik hoop dat bezoekers  mijn verhaal herkennen vanuit hun eigen opvoeding. Hopelijk zien zij in dat de oorzaak van een probleem vaak dieper ligt dan je denkt. Trauma’s worden helaas vaak generaties lang onbewust doorgegeven. Durf oude gewoontes los te laten en kies voor jezelf. Het is van levensbelang om te blijven praten. Maak je ouders geen verwijten en veroordeel ze niet als er vroeger harde woorden zijn gevallen. Probeer te kijken naar het verhaal achter hun gedrag. Wees open en eerlijk tegenover de jonge generatie,

de band , the Southsea Islanders, waarin mijn vader speelde in voormalig Ned. INDIE

(Floortje zou het leuk vinden als iemand zich herkent of haar ouders hebben gekend, dit bij ons meldt zodat wij het door kunnen geven aan Floortje)

Op 21 januari 2026 zou Floortje moeders 102e geboortedag zijn geweest. Op 3augustus 2026 zou mijn vader 105 jaar zijn geworden. Als eerbetoon aan hen schreef ze dit gedicht:

DE ERFENIS VAN LICHT

Twee gezichten zijn versmolten tot één beeld,

nu de tijd de scherpe randen heeft gestreeld.

Ik zie niet langer slechts de harde hand,

maar een vrouw en een man uit dat verre land.

De oorlog die jullie meedroegen, diep in jullie bloed,

is de storm van jullie die ik nu pas vermoed.

Jullie zwijgen wás geen kilte, maar een fort waarin jullie vochten,

tegen wat er verscholen lag in onbereikbare krochten.

Ik begreep het niet, ik raakte jullie kwijt.

Maar in de stilte van mijn hart, maakte ik met jullie schaduw een nieuwe start.

De cirkel is verbroken, de last is neergelegd.

De strijd om erkenning is eindelijk beslecht.

De knellende banden laat ik vieren, ze doen geen pijn.

Nu kan ik simpelweg mezelf in alle rust zijn.

Geen wrok meer om wat ontbrak in al mijn jaren.

Ik kan het verdriet nu laten varen.

Met mijn kinderen en geliefde vriend als vaste grond,

is de cirkel nu geheeld, die vroeger was gewond.

Ik sta in het licht… ik vergeet jullie niet,

Ik zie NU de liefde achter jullie verdriet.

RUST ZACHT, TIDURLAH TENANG, mamma en pappa,

Na al die jaren is er nu rust voor ons allemaal,

ik heb vrede met mijn levensverhaal.